"GTİP Nedir?"

GTİP, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu'nun kısaltmasıdır. Eşyanın gümrükte hangi sınıfa girdiğini gösteren 12 haneli koddur. İthalatta ödeyeceğiniz vergiyi, istenecek belgeyi ve uygulanacak önlemi o kod belirler.

Kısaca GTİP bir adrestir. Eşya o adrese gider, vergi o adresten okunur.

GTİP ne işe yarar?

Bir kod, birçok karar.

• Gümrük vergisi oranı
• İlave gümrük vergisi
• ÖTV ve KDV oranı
• Dampinge karşı önlem
• Gözetim uygulaması
• Tarife kontenjanı hakkı
• İthalat denetimi ve TAREKS yükümlülüğü

Aynı ürün, iki farklı kodda iki farklı vergi öder. Sınıflandırma hatası bu yüzden yalnız evrak hatası değildir. Doğrudan maliyettir.

12 hane ne anlama gelir?

GTİP soldan sağa daralır. Kapsam genişten özele iner.

İlk altı hane uluslararasıdır. Dünyanın her yerinde aynı eşya aynı altı haneye girer. Yedinci haneden itibaren ülke kendi cetvelini uygular. Türkiye'de beyan 12 hane üzerinden yapılır.

Örnek kod: 8544.42.90.00.11

• 85: elektrikli makine ve cihazlar faslı
• 8544: izole edilmiş iletkenler pozisyonu
• 8544.42: 80-1000 volt arası gerilim için olanlar
• 8544.42.90: diğerleri
• 8544.42.90.00: ulusal alt pozisyon
• 8544.42.90.00.11: güneş paneli bağlantı kutusu

Son ayrım işin özüdür. 2026/29 sayılı tebliğle bu koda Çin menşeli ithalatta dampinge karşı kesin önlem uygulandı. Kodu bir hane eksik yazsanız önlem kapsamından çıkmazdınız. Yanlış koda yazsaydınız önlemi hiç görmezdiniz.

GTİP kodu nasıl sorgulanır?

Sıra şudur: önce ürünün ne olduğuna karar verin, sonra kodu arayın.

1. Eşyayı fiziksel olarak tarif edin. Ne yapıyor, hangi maddeden, hangi güçle çalışıyor?
2. Resmî cetvelde eşya tanımını okuyun. Ürünün ticari adı değil, cetveldeki tanım geçerlidir.
3. Fasıl ve pozisyon notlarını okuyun. Birçok hata bu notlarda çözülür.
4. Alt pozisyon seviyesinde inin ve 12 haneyi tamamlayın.
5. Tereddüt kalırsa yazılı teyit alın.

Resmî kaynak Türk Gümrük Tarife Cetveli'dir. Cetvel yıllık güncellenir. Bu nedenle her yıl kodlarınızı yeniden teyit edin.

GümrükPro'da işinizi hızlandıran üç yol var:

• Ürün tara: ürün açıklamasından GTİP adayı çıkarır → /scan
• Toplu sınıflandırma: onlarca kalemi tek seferde eşler → /bulk
• GTİP sayfaları: kodun vergi, belge ve önlem görünümü → /gtip

Sık yapılan hatalar

Bu liste, sahada en sık karşılaşılan ve en pahalıya mal olan hatalardan çıkarıldı.

1. Altı hane ile yetinmek. Uluslararası altı hane ortaktır ama Türkiye'de beyan 12 hane ister.
2. Ürünü ticari adıyla aramak. "Powerbank" cetvelde yoktur; "taşınabilir elektrik akümülatörü" vardır.
3. Aksesuarı ana ürünle karıştırmak. Kılıf ile telefon aynı kodda değildir.
4. Takım halindeki eşyayı keyfi bölmek. Takımın sınıflandırma kuralı vardır.
5. İki kod arasında kalıp ucuz olanı seçmek. Bu bir tercih değil, beyan hatasıdır.
6. Geçen yılın kodunu kullanmak. Cetvel değişir, kod kayar.
7. Ambalajı ayrı beyan etmek. Kural nettir, istisnaları vardır.
8. Numunenin kodu ile seri üretimin kodunu eşitlemek. Numune farklı tanımlanabilir.
9. Yazılı teyit almadan devam etmek. Sözlü görüş sizi bağlamaz.
10. Hatayı fark edip düzeltmeyi geciktirmek. Erken düzeltme cezayı hafifletir.

Yanlış GTİP'in bedeli nedir?

Görünen maliyet ile gerçek maliyet ayrıdır. Eksik vergi çıkarsa ek tahakkuk doğar; üzerine idari para cezası ve gecikme faizi biner. Eşya beklemedeyse ordino ve ardiye işler. Üretim hattı durursa tablo daha da büyür.

Rakamlar ortada. Ticaret Bakanlığı'nın denetim bilançosuna göre 2026'nın ilk sekiz ayında 10,1 milyar TL ek tahakkuk ve ceza kararı verildi. Tutarın önemli bölümü kıymet ve sınıflandırma kaynaklıdır.

Ayrıntı için: Gümrük denetimlerinde 2026'nın ilk 8 ayında 10,1 milyar TL ek tahakkuk

Cezanın ağırlığı niyete ve tekrara göre değişir. Beyan sahibi, beyanın doğruluğundan sorumludur. Müşavir kolaylaştırır, sorumluluğu devralmaz.

GTİP ile karışan kavramlar

Bu altı terim sahada sık sık birbirine karıştırılır ve her karışıklık beyanda ayrı bir hata üretir.

• Armonize Sistem (HS): Dünya Gümrük Örgütü'nün altı haneli uluslararası sistemi.
• TGTC: Türk Gümrük Tarife Cetveli, 12 haneli ulusal cetvel.
• GTİP: eşyanın cetveldeki 12 haneli adresi.
• Menşe: eşyanın ekonomik uyruğu. Vergi koddan ve menşeden birlikte okunur.
• Gümrük kıymeti: verginin hesaplandığı değer. Kod ve kıymet iki ayrı eksendir.
• TAREKS: denetim ve belge sistemidir, kod değildir.

Menşe karşılaştırması: /compare · Maliyet hesabı: /ithalat-maliyet

Bağlayıcı Tarife Bilgisi

Kodda ciddi tereddüt varsa tahmine güvenmeyin. Ticaret Bakanlığı'ndan Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) talep edebilirsiniz.

BTB bağlayıcıdır. Süresi içinde gümrük idarelerini bağlar ve aynı eşya için sonradan farklı bir görüş çıkamaz. Yüksek hacimli ve süreklilik taşıyan ithalatta bu belge bir gider kalemi değildir. Sigortadır.

Sık sorulan sorular

GTİP ile HS kodu aynı şey mi?

Değil. HS altı hanedir ve uluslararasıdır. GTİP 12 hanedir; ilk altı hanesi HS ile ortaktır.

"GTİP no" ne demek?

GTİP numarası demektir. Kısaltmanın sonundaki "no" yalnızca numara kelimesinin kısaltmasıdır. Ayrı bir kavram değildir.

GTİP'i kim belirler?

Beyan sahibi belirler ve doğruluğundan sorumludur. İdare denetler. Uyuşmazlıkta bilirkişi incelemesi devreye girer.

GTİP kodu değişir mi?

Evet. Cetvel yıllık güncellenir. Yıl içinde tebliğlerle alt kırılımlar da değişebilir. Kodunuzu düzenli aralıklarla teyit edin.

Beyanname verdikten sonra yanlış kodu fark ettim, ne yapmalıyım?

Beklemeyin. Beyan sonrası düzeltme yolu vardır. Erken başvuru cezayı ve faizi belirgin biçimde azaltır. Müşavirinizle ve idareyle derhal temas kurun.

Kodunuzu bugün doğrulayın

Tek bir hane vergi oranını ve belge yükünü değiştirir. Doğrulama birkaç dakika sürer. Düzeltme ise aylar alabilir.

Ürün açıklamanızla başlayın: /scan

Kalem listeniz varsa toplu eşleyin: /bulk

Kodun vergi ve önlem görünümü: /gtip

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki görüş değildir. Resmî metin esastır.